De krantenkoppen zijn luid en repetitief. De Verenigde Staten zitten midden in een obesitas-epidemie, en je kunt niet door de sociale media scrollen of het nieuws aanzetten zonder dat je wordt verteld hoe je moet eten, bewegen en zweten om diabetes, hartziekten of kanker te voorkomen. De culturele obsessie met gewichtsverlies is zo totaal dat we een blinde vlek hebben gecreëerd. Als we naar de schaal kijken, zien we twee uitersten. Wij vrezen de top. We hebben medelijden of negeren de bodem.
Maar er is een derde optie die zelden zendtijd krijgt. We hebben het niet over iemand met een eetstoornis. We hebben het niet over roken of ziekte. We hebben het over de persoon die als avondeten een halve liter ijs eet en nog steeds geen pond aankomt. Wij noemen ze geluk. We gaan ervan uit dat hun skinny jeans passen, dus het moet goed zijn.
Die veronderstelling is gevaarlijk. Een body mass index (BMI) onder de 18,5 is niet zomaar een getal. Het is een vlag. Mensen in dit bereik worden geconfronteerd met een specifieke, vaak over het hoofd geziene reeks gezondheidscrises.
De mythe van het gezonde dunne
Hartziekten en diabetes type 2 worden op de markt gebracht als ziekten van overgewicht. Dit is een leugen door weglating. Dun zijn beschermt je niet tegen metabolische ineenstorting. Sommige magere mensen lopen zelfs het grootste risico op stille orgaanschade, omdat ze de spreekkamer overslaan. Ze gaan ervan uit dat de schaal het enige is dat telt.
Overweeg de “gezonde” dunne persoon. Ze eten fastfood. Ze sporten niet. Ze denken dat hun magerheid een schild is. Dat is het niet. Bloedsuikerpieken. Cholesterol stijgt. De schade stapelt zich in het donker op, onopgemerkt totdat er een crisis uitbreekt.
De biologie is vreemder dan we denken. Het gaat niet alleen om calorieën in versus calorieën uit. Genetica speelt een enorme rol in de manier waarop we energie opslaan. Een onderzoek uit 2011 benadrukte een concept dat bekend staat als ‘magere genen’. Deze genetische markers houden je niet alleen dun. Ze dicteren waar uw lichaam vet opslaat.
De meesten van ons hebben zichtbaar vet bij zich. Het reservewiel. De zachtheid. Maar bij sommige mensen die van nature mager zijn, wordt vet diep in de romp opgeslagen. Het omhelst de lever. Het clustert rond het hart. Dit viscerale vet is metabolisch actief en gevaarlijk. Het geeft ontstekingsmarkers vrij die de insulinegevoeligheid verwoesten.
“Vet dat zich op deze plekken bevindt, kan een persoon een hoger risico op diabetes opleveren dan zichtbaar vet.”
Je kunt een BMI van 17 hebben en toch een lever hebben die vet genoeg is om aanzienlijke gezondheidsproblemen te veroorzaken. De schaal liegt. De spiegel liegt. Alleen het bloedonderzoek vertelt de waarheid.
Het immuunsysteem verzwakt
Als je niet genoeg lichaamsmassa hebt, heeft je lichaam moeite om zijn verdedigingsmechanismen in stand te houden. Het klinkt contra-intuïtief. We beschouwen gewicht vaak als een pantser. Zonder dit wordt het lichaam blootgesteld.
Het immuunsysteem heeft energie nodig om te kunnen functioneren. Het heeft eiwitten, vetten en micronutriënten nodig om antilichamen en witte bloedcellen te produceren. Een persoon met ondergewicht heeft vaak een beperkte reserve van deze middelen. Ze eten misschien wel, maar ze kunnen niet genoeg opnemen of opslaan om de voortdurende strijd tegen ziekteverwekkers te voeden.
Dit leidt tot een verlaagd immuunsysteem. Verkoudheid duurt langer. Infecties worden moeilijker te schudden. Het lichaam heeft het te druk met het aanhouden van de lichten om indringers te bestrijden. Het gaat niet om wilskracht. Het gaat over biologie.
Het immuunsysteem werkt als een bewaker op een locatie waar veel op het spel staat. Het is zijn taak om te voorkomen dat buitenlandse indringers en abnormale cellen voorbij de poort komen. Maar bewakers moeten eten. Als je aanzienlijk ondergewicht hebt en niet met militaire precisie eet, kun je dat verdedigingsteam uithongeren.
Dit gaat niet alleen over verkouden worden. Tijdens het griepseizoen lopen magere mensen hogere risico’s. Het gaat dieper. Ernstige ondervoeding verzwakt het vermogen van het lichaam om abnormale celactiviteit te signaleren en te vernietigen, wat de weg kan vrijmaken voor ernstige aandoeningen zoals kanker.
Als je erg dun bent, raad het dan niet. Raadpleeg een arts of voedingsdeskundige. Mogelijk hebt u specifieke voedingssupplementen nodig om het hele jaar door gezond te blijven. Maar slechte voeding stopt niet bij een zwakker immuunsysteem. Het veroorzaakt het volgende probleem op onze lijst.
Bloedarmoede en chronische vermoeidheid
Veel mensen met ondergewicht voelen zich uitgeput. Niet alleen “moe na het werk” uitgeput. We hebben het over diepe, botvermoeide vermoeidheid. Het is een klassiek symptoom van bloedarmoede.
Bloedarmoede is een bloedziekte. Het gebeurt als u niet genoeg rode bloedcellen heeft. Deze cellen zijn de bestelwagens van je lichaam. Ze transporteren zuurstof naar je organen. Zonder hen krijgen je organen niet de brandstof die ze nodig hebben om energie op te wekken.
Let naast de constante vermoeidheid ook op de volgende symptomen:
– Onregelmatige hartslag
– Kortademigheid
– Duizeligheid
– Hoofdpijn
De oorzaak is meestal een gebrek aan belangrijke voedingsstoffen. IJzer, vitamine B12 en foliumzuur zijn van cruciaal belang. Als je niet genoeg eet, krijg je deze mineralen niet binnen. Mensen met ondergewicht moeten hun inname voortdurend controleren. Doktersbezoeken zijn hier niet optioneel. Ze zijn nodig om ervoor te zorgen dat u de juiste voedingsmiddelen consumeert om uw bloed gezond te houden.
Vruchtbaarheidsproblemen
De verborgen kosten van te dun zijn
We hebben de neiging ons te fixeren op de gevaren van zwaarlijvigheid, maar ondergewicht brengt zijn eigen stille, ernstige risico’s met zich mee. Bij vrouwen is het voortplantingssysteem vaak het eerste dat alarm slaat. Wanneer het lichaamsvet te laag wordt, wordt de menstruatiecyclus niet alleen onregelmatig, maar kan deze zelfs helemaal stoppen. Dit lijkt misschien een klein ongemak voor een jonge vrouw die niet aan zwangerschap denkt, maar het is een belangrijke rode vlag voor toekomstige vruchtbaarheid.
Het verband tussen een laag gewicht en de conceptie is sterk. Vrouwen met ondergewicht hebben moeite om zwanger te worden, en als ze dat wel doen, is het aanzienlijk moeilijker om die zwangerschap vol te houden. De reden? Onregelmatige menstruaties verstoren het baarmoederslijmvlies dat nodig is om een groeiende foetus te ondersteunen. De statistieken zijn ontnuchterend. Uit één onderzoek bleek dat vrouwen met ondergewicht die zwanger werden 72 procent meer kans hadden op een miskraam tijdens het eerste trimester vergeleken met vrouwen met een gezond gewicht.
De gezondheid van mannen staat ook op het spel
Het verhaal dat gewichtsproblemen alleen vrouwen treffen, is achterhaald. Mannen zijn niet van de haak. Ondergewicht brengt ernstige risico’s voor de seksuele gezondheid met zich mee. Uit onderzoek blijkt dat mannen met ondergewicht 22 keer meer risico lopen op aanhoudende seksuele disfunctie, waaronder erectiestoornissen, pijnlijke geslachtsgemeenschap of het onvermogen om te ejaculeren.
Er is ook steeds meer bewijsmateriaal dat het lage gewicht van een man koppelt aan een verminderde gezondheid van het sperma. Het gaat niet alleen om spiermassa of uiterlijk; het gaat over biologische levensvatbaarheid.
Waarom oestrogeen belangrijk is voor beide geslachten
We associëren oestrogeen vaak uitsluitend met de reproductieve gezondheid van vrouwen, maar het speelt voor iedereen een cruciale rol in de botdichtheid. Lichaamsvet is niet alleen opslag; het is een actief endocrien orgaan. Het produceert oestrogeen.
Zonder voldoende lichaamsvet om dit hormoon te genereren, worden botten broos en vatbaar voor breuken. Hierdoor lopen zowel mannen als vrouwen risico op osteoporose, ongeacht hun leeftijd. Het gevolg is niet alleen een diagnose op een kaart. Het is de realiteit dat een simpele val of een klein ongeval kan leiden tot ernstig letsel of zelfs de dood bij iemand met ondergewicht. De kwetsbaarheid van de botten betekent dat de kleine hobbels in het leven grote bedreigingen worden.
Wat u moet doen als u ondergewicht heeft
Als je onder de normale body mass index van 18,5 valt, ben je niet alleen ‘van nature slank’. Je bevindt je in een zone die aandacht vereist. Het doel is niet om overgewicht te krijgen, maar om een gewicht te bereiken waarbij uw lichaam zijn essentiële functies kan vervullen: het produceren van hormonen, het behouden van de botdichtheid en het ondersteunen van de voortplanting.
Spreken met een medische professional is de eerste stap. Ze kunnen u helpen een plan op te stellen om veilig aan te komen, waarbij u zich richt op voedsel dat rijk is aan voedingsstoffen en passende lichaamsbeweging, in plaats van op lege calorieën. Uw gezondheid op de lange termijn hangt af van het vinden van dat evenwicht.
Volgende stappen
Raadpleeg de bronnen op de volgende pagina voor meer gedetailleerde informatie over voeding, lichaamsbeweging en andere gezondheidskwesties.
