Het was geen beroerte. Niet eens in de buurt. Maar een paar uur lang bestond Katie Couric simpelweg niet.
Niet op de manier zoals jij denkt. Haar naam was nog steeds haar naam. Haar gezicht leek op zichzelf. Maar de klok stond stil. Concreet: de interne recorder die het volgende hoofdstuk van je leven schrijft, is zojuist uitgeschakeld.
Ze was op het Aspen Ideas Festival. Moderatiepanels over AI en journalistiek met futurist Amy Webb. De dingen voelden normaal. Of tenminste, normaal tot het middaguur. Toen kwam het gat.
Een ‘groot, zwart gat’ van ontbrekende tijd. Van ongeveer 12.00 uur tot 19.00 uur heeft Couric geen idee wat er is gebeurd. Geen herinneringen aan de gesprekken. Geen herinnering aan de gesprekken. Toen het gat openging, wist ze niet eens wie de Amerikaanse president was.
Ze zei Biden. Het is nu Trump. Of misschien was hij het toen nog? Ze kan zich de details niet herinneren, alleen dat haar gedachten blanco waren bij de huidige realiteit.
Haar man John Molner merkte niet dat ze babbelde of haar gedachten verloor. Dat is niet hoe het werkt. Hij merkte dat ze er kapot uitzag. Zwak. Duizelig na het laatste paneel. Ze gingen naar het ziekenhuis. De standaardangst slaat onmiddellijk toe. Is dit een beroerte?
Ze hebben haar hersenen gescand. MRI duidelijk. Geen bloeding. Geen verstopping.
Diagnose: Voorbijgaande mondiale amnesie (TGA).
Het is een dramatische, maar meestal goedaardige storing. Geen epilepsie. Geen beroerte.
Hoe het gebeurt (en niet)
De meeste vijftigplussers kennen wel iemand die hier vatbaar voor zou kunnen zijn, ook al kennen ze de medische term niet. TGA treft jaarlijks ongeveer 1 op de 3.000 tot 1 op de 4.500 volwassenen in die leeftijdscategorie. Als je jonger bent dan 50, heb je geluk: het komt zelden voor. Na 50 stijgen de kansen aanzienlijk.
De Mayo Clinic noemt het plotselinge verwarring bij een verder alert persoon. Dat woord doet veel zwaar werk: alert.
Dr. Shaheen E. Lakhan beschrijft het het beste. Stel je een bibliotheek voor.
De boeken zijn niet verbrand. De planken zijn niet ingestort. De lichten zijn gloeiend helder. De bibliothecaris is echter verdwenen. Je kunt oude boeken uit de kast halen. Je herinnert je je jeugd. Je weet wie je kinderen zijn. Maar je kunt een nieuw boek niet op de plank zetten.
Gedurende die paar uur blijft er niets hangen.
“Je zit gevangen in een eindeloze lus”, zegt Lakhan. Dezelfde vraag stellen. Opnieuw. En opnieuw.
Je blijft bij bewustzijn. Je praat normaal. Je herkent je partner. Je persoonlijkheid blijft intact. Maar elke zeven minuten druk je op vernieuwen. “Waar zijn we?” wordt een mantra.
De trigger: gas geven
Dit is het rare deel. TGA houdt van intensiteit. Hij vindt het leuk als het leven plotseling ‘het gaspedaal intrapt’, aldus Lakhan.
Heb je iets zwaars getild? Ben je in koud water gesprongen? Intensieve seks hebben? Ervaar je een golf van verdriet of pure vreugde?
Dit zijn niet alleen emotionele gebeurtenissen. Ze veranderen fysiek de bloeddruk en de stroming in de hippocampus – de motor voor geheugenvorming. We weten niet helemaal waarom de machine afslaat, maar we weten dat de katalysator vaak een plotselinge belasting is. Fysiek of emotioneel.
Couric stond op het podium. Snel praten. Snel denken. Misschien heeft de adrenalinepiek de oplossing gevonden. We zullen het nooit zeker weten.
Zal het terugkomen?
Dit is de verlichting die je nodig hebt. Ademen.
Voor 85% tot 90% van de patiënten is dit een eenmalige gebeurtenis.
Lakhan vergelijkt het met een softwarefout. Het besturingssysteem liep vast, de geheugenkaart kon niet schrijven, maar de hardware? Perfect in orde. Het wordt opnieuw opgestart. Geen schade aangericht. Er blijven geen littekens achter op de hersenen.
Is het een voorloper van de ziekte van Alzheimer? Dr. May Kim-Tenser van USC zegt nee. Er is geen bewijs dat een TGA-episode verband houdt met dementie of cognitieve achteruitgang op de lange termijn. Het is ook geen waarschuwingsschot voor een toekomstige beroerte. Zodra de diagnose is gesteld, stopt de klok met tikken op de “risicometer”.
“Zie het als een herstart zonder blijvend letsel”, merkt Lakhan op.
Maar je gaat nog steeds naar de Eerste Hulp. Altijd.
Sluit eerst het ergste geval uit
Blijf hier niet op zitten. Plotseling geheugenverlies is een neurologische noodsituatie totdat het tegendeel bewezen is.
Waarom? Omdat beroertes, toevallen en hersenbloedingen er in de beginfase verdacht veel op lijken. Artsen moeten bloedonderzoek en scans zien. Ze moeten een trauma uitsluiten. Misschien heb je tijdens een val je hoofd gestoten en weet je het niet meer.
Het is eng. De diagnose voelt dramatisch. Familieleden zien hoe je herhaaldelijk dezelfde vraag stelt, een levende lus.
Maar zodra de enge dingen zijn uitgesloten, is het, verrassend genoeg, goed nieuws. Je krijgt je herinneringen terug. De bibliothecaresse keert terug naar het bureau. De nieuwe boeken beginnen in de schappen te verschijnen.
Misschien herinner je je er niets van. Zoals Couric.
Dat is oké. Het gat is leeg. Maar het gaat dicht. Eventueel. Je gaat verder waar je was gebleven, ervan uitgaande dat de wereld heeft gewacht tot je opnieuw opstartte.
Is het gelukt? Misschien niet.
